Edebiyatta Eski Ramazanlar

Ramazan ayı Müslümanların tüm yaşamını etkiliyor. Bir ay süren bu ibadet ayını birçok yazar romanlarına konu etti ve böylece ramazan Türk edebiyatının bir parçası oldu.

HÜLYA SOYŞEKERCİ

Puslu an(ı)lar mahyaların gizemli ışığında asılı duruyor; fenerlerin, kandillerin aydınlattığı kadim bir gökyüzü kalıyor geçmiş zamanların üzerinde. “Yâ Şehr-i Ramazan” sözündeki şehr; bir aylık zaman, bir ay anlamına geliyor. Eski ramazanlar, toplumsal yaşamda bir ay süren hareketliliğin, canlılığın ve aynı zamanda şehir kültürünün, kentsel yaşama tarzının bir göstergesi durumundaydı. Şimdi düşsel bir zaman yolculuğuna çıkalım ve sayfaları arasında “Nerde o eski ramazanlar” diye fısıldayan, o günleri incecik bir hüzünle yâd eden edebî eserlerin dünyasında dolaşalım biraz...

Edebiyatın eski ramazanlarını, İstanbul’da yaşamayı tam anlamıyla içselleştirmiş yazarların anılarından, roman ve şiirlerinden okuyoruz. İstanbul ile ramazanlar, yaşamdan beslenen, yaşamı yansıtan ve yine ona yönelen bir tarihsel bütünlük oluşturuyorlar edebî eserlerde. Çoğu 19. yüzyıla ait görünümler, insanlar, kahvehaneler, evler, camiler, sokaklar, eğlence mekânları… Ramazan geleneklerinin anlatımı ve bu geleneklerin toplumsal- bireysel yaşamdaki etkileri, izleri… İstanbul’un eski ramazanları; mahyalar, ışık donanımları, imsakiyeler, zengin iftar sofraları, yoksullara iftar sonrasında verilen ‘diş kirası’, davulcular, maniler, sahur yemekleri, ramazan sohbetleri, Direklerarası eğlenceleri, Bektaşi fıkraları ve daha pek çok sosyokültürel yaşam motifleriyle edebiyat eserlerine doğrudan ya da dolaylı yansımış durumda. ‘Eski ramazanlar’ imgesi, bu eserlerin etkisiyle, zihinlerde eski İstanbul’a dair pek çok çağrışımı harekete geçiriyor. Edebiyat toplumsal yaşamı ne kadar kucaklayabiliyorsa, edebiyatın dile getirdiği eski ramazanlar da bambaşka bir rüya âlemi yaşatıyor okuyanlara; bu rüya büyülü bir Şark masalından süzülüp geliyor sanki.

Edebiyatta ramazanlar denince, Ahmet Rasim ilk akla gelen isimlerden. İyi bir gazeteci, tam bir sohbet (ve muhabbet) adamı olan Ahmet Rasim, Şehir Mektupları’nda, Ramazan Sohbetleri’nde yaşadığı dönemin İstanbul’unu dile getirirken, kentin ramazan ayı içinde yaşadığı toplumsal hareketliliğe vurgu yapar; İstanbul’u bütün güzellik ve canlılığıyla anlatır. Yeme içme kültürünü de unutmaz:

Ramazan geldi dediler. Tanıyamadım. Zira benim bildiğim Ramazan böyle eli boş gelmez. Öteden beri bereketli ay diye meşhurdur. Hani nerede? Şekerci dükkânlarını çömlekçilere döndüren reçel kavanozları, ağızları tülbentli küpler, bakkallarda morlu-kırmızılı bağlarla daire daire asılıp sallanan güllaçlar... Anadolu şehirlerinin imalâtı olan pastırmalar, sucuklar, hani ya? Efendi yiyecek almış, hamal önde küfe gıcırdar, kendisi arkadan evin yolunu tutar…

AHMET RASİM’İN RAMAZANLARI

Ramazan Sohbetleri’nde (1913) Ahmet Rasim’in gözlem ve anılarının aktarımıyla, İstanbul’un ramazan günleri hakkında bütünlüklü bilgi sahibi olabiliyoruz. Fıkra tadındaki Şehir Mektupları’ndan (1910–1911) 17. Mektup’u okuyalım:

Ben zaten, ümmetin oruçlularından olduğum için, ramazandan pek rahatsız olmam. Bildiklerimden pek çok kişi de benim gibidir. Ne olacak? Günde beş kuruşa işkembe çorbasıyla, yarım baş suyuna salınmış söğüş ile beslenen mideler açlık elemine alışmış demektir. Fakat ne haldesiniz? Burasını anlamak isterim. Acaba, evde mama dadıya bir parça bir şey saklatıp güzelce yedikten ve akşama kadar sürecek katlanma gücünün dozunu düşürmemek için birkaç bardak su içtikten sonra ele teşbih alarak mı çıkıyorsunuz? Dünyada bu riyacı tavrı yutmayanlardan biri de bizim Ayazağa mektupçusudur.' Ha, göreyim seni!' deyin. Size, oruçsuz olup da kendisini halka niyetli gösteren ne kadar bey, efendi, ağa, hanım varsa hepsini birer birer seçip ayırır. Bu ustalığı ne şekilde edindiğini sorduğumda dedi ki: - Bundan kolay bir şey yok. Bir kere çehresine bakarım: Eğer yazar çehreli ise oruçlu, direktör simasında ise oruçsuzdur. Çünkü bu ikiden biri senenin her gününde mutlaka aç, öteki muhakkak toktur.

Ahmet Rasim, şöyle tarif eder ramazanı:

Gülleri açmış, sümbülleri, laleleri, zerrinleri, fulyaları yetişmiş, bülbülleri şakıyan otuz günlük bir baharistan.

1900’lerin başlarında ve daha önceki ramazanlarda giyilen elbiselere, gezilen yerlere, mekânları dolduran kabadayılara; ramazan eğlencelerine ve aşklarına dair anlattıkları keyifli bir okuma yaşantısı sunar. Tanpınar, Beş Şehir’in İstanbul bölümünde Ahmet Rasim’in 1913’te yazdığı Sokaklarda Geceler’ine değinerek şöyle bir yorumda bulunur:

SAKIN GEÇ KALMA ERKEN GEL

İstanbul gecelerinin bütün büyüsü, yerli hayatın biçareliği ile beraber bu yazıdadır. Artık kaybolan yahut kalıntı hayatını yaşayan eski İstanbul Mahallesi orada sanki kendi uykusunda sayıklar.

Ali Canip Yöntem’in deyişiyle söylersek, “Ahmet Rasim Bey bu yazıları yazmamış olsaydı bizden sonra gelenler İstanbul’un dünkü ve bugünkü özelliklerini bilemezlerdi. Gelecek bu seçkin yazarın önemini daha çok değerlendirecektir.” Ahmet Rasim’in özelliği, okurunu daha ilk cümleden sarmasıdır. Kendine özgü bir üslup ve ironiyle yazdığı yapıtları geniş bir kitle tarafından zevkle okunan Ahmet Rasim, ramazanın gerektirdiği yaşama biçimine de harfiyen uyar; ama bu ay dışında, rakı adabı ve usulünü de gayet iyi bilirdi. Ahmet Rasim müziğe de meraklıydı; 70 kadar şarkı bestelemiş, bunlardan 42’si bugüne kalmıştır. En ünlü şarkısı “Sakın geç kalma erken gel”i, hanımının bir akşamüzeri kendisine bu sözü söylemesi üzerine bestelemiştir.

Ahmet Rasim’in kaleminden ramazanda kış gecelerini şöyle okuyoruz:

Bir zamanlar kış ramazanlarında evlerde toplanarak teravihler kılındıktan sonra, Tefsir, Buhar-i şerif, Kısas-ı Enbiya, Mesnevi şerhleri, Siyer, Menakıb-ı Meşayıh, Hikâyât-ı evliya, Muharebat-ı Meşhure, Cihannüma, Tâcü’t-tevarih, Naima, Raşit, Cevdet tarihleri gibi hoşa giden kitaplar, el yazısı daha nice makbul eserler okunur, tekkelerde zikirler, devranlar yapılır, bazı yerlerde Muhammediyye, Ahmediyye, Battal Gazi, Taberi, Binbir Gece, Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kanber, Hayber Kalesi, Kesikbaş, dev masalları ile vakit geçiştirilir, musikiden fasıllar, şarkılar geçilir imiş.

RAMAZAN MANİLERİYLE MEŞHUR

Ramazanın vazgeçilmezlerinden davulcular ve onların söyledikleri ramazan manilerinin bir kısmı da Ahmet Rasim’in derlemesiyle bizlere kazandırılmış. Yazar, “Bunlar Saba ve Dügah üzerinden okunurdu.” diyor. Aktardığı manilerden birkaçı şöyle:

Besmeleyle çıktım yola

Selam verdim sağa sola

A benim devletli efendim

Ramazanın mübarek ola.

* * *

Davulumun ipi tektir

Bana derler Deli Bekir

Aşçıbaşı baklava getir

Yiyemezsem geri götür

Davulumun ipi kaytan

Sırtımda kalmadı mintan

Verin beyler bahşişimi

Sırtıma alayım mintan.

Davulcu ve onu sahur vaktine kadar dört gözle bekleyenler açısından ramazanın kışa rastlaması pek de istenen bir durum değildir. Zira davulcu, hava soğuk olduğundan keyifle ve rahat rahat çalamaz davulunu; dinleyenler ise davulun derisi soğuktan etkilendiği için, çıkan sesi pek sevemezler. Refik Halit Karay, Üç Nesil Üç Hayat (1943) adlı anılar kitabında bu durumu şöyle dile getiriyor:

Benim çocukluğumun ramazanları kara kışa rastlamıştı. Onun içindir ki, kulağımda kalan ilk davul sesi oldukça kof ve hayli neşesizdir. Zira deri, rutubetten pörsümüş bulunurdu; ayrıca kapalı camlar ve kafesler ardından ses, içeriye boğuklaşarak girerdi.

Ramazan gecelerinin en ünlü eğlence mekânı Direklerarası’nı, Salâh Birsel Salâh Bey Tarihi’nin ilki olan Kahveler Kitabı’nda (1975) şöyle anlatır:

DİREKLERARASI’NDA BİR TARİH

Direklerarası, Kalenderhane Camii önünde başlar. Şehzadebaşı Caddesi'nin Onaltımartşehitleri Caddesi'yle Dedeefendi Caddesi'nin kavşak noktaları arasında kalan parçadır burası.(...) Buraya Direklerarası denilmesinin nedeni de yolun iki yanında taş direklere dayanan kemerler bulunmasıdır. Direklerin arası altı metre var, yoktur. Halk, bu kemerlerin altından geçer. Direkler, Meşrutiyet'in ilanına değin vardır. Meşrutiyet'ten hemen sonra Şehzadebaşı Caddesi genişletilmek istenince kemerler, direkler yıkılmış caddeye de tramvay hattı döşenmiştir.

Burhan Arpad Direklerarası (1974) adlı kitabında, 1890'ların sonundan bir İstanbul görüntüsü aktarıyor:

Sokaklar kapkaranlık, elleri muşamba fenerli insanlar, üçer beşer kişilik gruplar halinde, güle konuşa geçiyorlar. Teravih namazı yeni bitti. Oruçlarını tutmuş, namazlarını kılmış insanlar, Direklerarası'na gidiyorlar. Ramazanın ibadetlerini yerine getirmiş olmanın iç rahatlığıyla, Direklerarası'nda eğlenmeye gidiyorlar.

CÜMBÜŞLÜ GECELER

İstanbul Geceleri (1971) adlı kitabında Samiha Ayverdi, Direklerarası'nın semti Şehzadebaşı'nın ramazan gecelerindeki cümbüşlü halini gayet güzel anlatır:

Nereye ve niçin gidip geldiğini bilmez bir kalabalığın dalgalandığı mekânlarda, Abdülhamit'in gizli polisi bile arzı endam eder.

Ayverdi'nin deyişine göre, Fehim Paşa burada, hafiye teşkilatına bağlı özel bir şube bile oluşturur. Çünkü devlet adamından külhanbeyine, Osmanlı'nın her tür insanı, gece yarısını iki üç saat geçesiye kadar hep buradadır. Samiha Ayverdi’nin 1906 yılında Şehzadebaşı’nda doğmuş olduğunu da hatırlatalım ayrıca...

Halit Fahri Ozansoy, Eski İstanbul Ramazanları’nda (1968) Direklerarası’nı bir film sahnesi gibi betimler:

İftara bir saat kala, Direklerarası'nda çaycı dükkânlarının ve tiyatroların önünde biriken bir yığın halk, bunlar seyirciler… Fakat sokaktan geçen kalabalık omuz omuza. Kupa ve payton arabaları da 'destur' sesleri ile bu mahşeri yarmakta. … Halk, hiç durmadan, bir sel gibi geçiyor. Mevsim yazsa, fesleri kaşlarına doğru hafif eğik, sinekkaydı traşlı, pomatlı bıyıkları ince ve yukarı doğru kıvrık, eldivenli ellerindeki ucu gümüş veya altın başlı bastona nazik nazik basarak yürüyen alafranga şık beyler... Ceketlerinin arasından alamod desenli yelekleri görünüyor. Gözlüklüler kelebek gözlüklü. İşte mektepliler, bazısının kitapları koltuğunda. İşte eli tesbihli, gözleri orucun tesiri ve sigara tiryakiliği ile dalgın, yaşlı beyefendiler, uşakları arkalarında…”

RAMAZANLAR VE BAYRAMLAR

Ramazanın çevresinde oluşan birçok gelenek ve görenek, kültürümüzde silinmez izler bıraktığı gibi edebiyatımızda da unutulmaz sayfalar açmıştır. Ramazan çevresindeki gelenek ve göreneklerin en önemli özelliği, insanlar arasında sosyal yardımlaşmayı geliştirmesi, toplumsal beraberlik ve dayanışmayı pekiştirmiş olmasıdır. Zekât ve sadaka vermek ramazanlarda gelenekselleşmiştir. Servet-i Fünun şairi Tevfik Fikret şiirlerinde hem ramazanlara hem de bayramlara yer vermiş; bu toplumsal olguların etkilerini ve önemini dile getirmişti. Tevfik Fikret’in insani ve vicdani duygularla işlediği ‘yoksullara acıma ve yardım’ izleği birçok şiirinde kendini gösterir. Şairin Ramazan Sadakası (1898) şiiri etkileyici bir atmosfer ve acı bir öykü taşır içinde: Köprü üzerinde dilenmek zorunda kalan hasta, yoksul, çelimsiz ve bedensel engelli bir çocuk vardır bu öyküde. Hava yağmurlu ve soğuktur; zavallı çocuğun yakarışlarını kimseler duymaz:

soğuk, soğuk… acı bir yakınma ağlayışı

gibi yaşamın yüreğinin, gelir rüzgârların iniltisi;

soğuk, soğuk… denizin ağlamaktan titreyen sesi

verir yüreklere birden bir kanat titreşimi.

delik paçavralar altında bir küçük yolcu…

Şair, Haluk’un Bayramı (1911) şiirinde, sabahleyin bayramlık giysilerini giyip elini öpen oğluna seslenirken, sefaletin sarı yüzlü yetimlerini sevindirmesini; yardımlaşma ve paylaşım içinde olmasını öğütler:

Çıkar o süsleri artık, sevindiğin yetişir;

Çıkar, biraz da şu öksüz giyinsin, eğlensin;

Biraz güzellensin şu rû-yı zerd-i sefalet...

Evet meserrettir çocukların payı;

Lâkin sevincinle sevinmiyor şu yetim, ağlıyor...

Halûk, dinle!

Ramazanı dile getiren yazarlardan biri de Cenab Şahabeddin'dir. İstanbul'da Bir Ramazan adlı kitabındaki Ramazan Hasbihalleri başlığı altındaki makaleleri, 20 Mayıs ile 18 Haziran 1920 tarihleri arasında, Anadolu’nun bir kısmı ile İstanbul'un işgal altında bulunduğu sırada kaleme alınmıştı. 1920’de İstanbul'da ramazan ayı, İstanbul'un geçmişi, şehrin doğal ve tarihsel güzellikleri, bazı dinî ve siyasi konularla I. Dünya Savaşı’nın açmış olduğu derin yaralar çevresinde oluşturduğu bu yazılarında Cenab Şahabeddin’in zekâsının bütün kıvraklığına ve ironik anlatımına tanık olmak mümkündür.

Edebiyatımızda ramazanı işleyen birçok şiir vardır. Bunların bir kısmında, Osmanlı’nın çöküş yıllarında yazılmış olmalarının etkisiyle, dua ve yakarış havası hâkimdir. Mehmed Âkif Ersoy’un 1910 yılında kaleme aldığı, “Yâ rab, şu muazzam ramazan hürmetine /Kaldır aradan vahdete hâil ne ise” beytiyle başlayan şiiri bunların karakteristik örneğidir.

BEKTAŞİ FIKRALARI EKSİK OLMAZ

Yahya Kemal Beyatlı’nın Atik Valde’den İnen Sokakta (1913) isimli şiiri de ramazanla ilgili tanınmış örnekler arasında sayılabilir. Yahya Kemal bu şiirinde, İstanbul'un ücra ve fakir bir semti olan Atik Valde’nin sade insanlarını, bu insanların temiz inançlarını ve kendi dünyalarını anlatır. Şair, bir ramazan günü, iftardan önce Atik Valde semtine gider. Yahya Kemal'i yaşadığı semtten bu eski, ücra semte getiren duygu, yoksul semtlerin manevî havasıdır. Şair, Atik Valde'de yaşayan insanlara ilgiyle bakar. Bu “süzülmüş benizli” insanlar, sessizce, birer birer çarşıdan evlerine dönerler. İftar vakti yaklaşmış, herkesin kulağı top sesindedir. Bir süre sonra meydanda kimse kalmaz. Gün sona ermiştir. Top gürleyip oruç açılınca, kerpiçten evlerde yaşayan insanları neşe kaplar. Şair, tenha sokakta neşesiz ve tek başına kalır; yalnızlık ve üzüntüyle kendini gurbette hisseder. Şairin fırtınalar içinde çalkalanan ruhu, yalın mutluluklarla yaşayan bu insanların dünyasına öylesine uzak ve yabancıdır ki…

Eski ramazanlar dile getirilirken Bektaşi fıkraları anlatılmazsa bir şeyler eksik kalır. Çünkü bu fıkralar ramazan kültürünün önemli birer öğesi durumundadırlar. Abdülbaki Gölpınarlı Ramazan Geldi Hoş Geldi (1962) adlı eserinde, eski ramazanları anlatırken Bektaşi fıkralarına da yer verir:

Bektaşîye sormuşlar:

- Ramazanla nasılsın? Cevap vermiş:

- Pek iyiyiz erenler, ne ben fakir mübareği incitiyorum, ne de o fakire dokunuyor.

Gölpınarlı ayrıca o dönemin sosyal yaşamını ayrıntılarıyla aktarır:

İftardan sonra sade kahveler, derken teravih. Teravihi hatimle kıldıran imamlar vardı. Cemaat birinci secdeden kalkmadan ikinci rekâtı bitiren imamlar vardı. Bahariye Mevlevihanesi'nin imamı (Hafız Zındık da derlerdi), Karagöz'e gideceği geceler otuz üç rekât namazı on beş dakikaya sığdırıverirdi. Büyük konaklara imamlar tutulur, teravih, konağın salonunda kılınırdı. Bu da ramazanın bir başka şerefiydi.

Teravihten çıkıldıktan sonra herkese, meşrebince bir seyran vardı. Kimisi mahya seyrederdi. Gerçekten de bu, zevkine doyum olmaz bir seyirdi. Usta mahyacılar, ramazanın on beş gecesi, iki minarenin arasını kandillerden yazılarla bezerlerdi. İlk günlerde “Merhaba”, “Hoş geldin”, derken ayetler, hadisler. On beşinden sonra resim başlardı. Gül, karanfil lale... Yirmi yedinci gece ve bazı camilerde bayram gecesi, minareye kaftan giydirilirdi. Yani külahından şerefesine kadar dizi dizi kandilden duvağa bürünürdü minare. (…)

Ramazanın on beşine kadar yokuş, on beşinden sonra iniş denirdi. İftar vermeler, iftara gidişler, bu gece ne yapalım, sahura ne hazırlayalım gibi kaygılar, yirmi bir, yirmi yedi. Derken hatim. Bu arada Eyüp Sultan’da iftar, herhangi bir dergâha gidiş yahut Hırka-i Saadet ziyareti. Nihayet arife gelir çatardı. Mahyacı, o gece ya “El-firak” yazardı, ya “El-veda” yahut da bir top arabası resmi yapardı, namludan çıkmış mermiyi de kırmızı kandille gösterirdi, ay da biterdi.

DÜŞ VE MİZAH BİRLİKTE

Daha önceki yüzyıllara gidersek, eski edebiyatımızın da ramazanı yaygın bir şekilde ele aldığını görürüz. Divan ve Halk edebiyatlarında 15. yüzyıldan itibaren ramazan hem dinî ve manevi yönüyle hem de mizahi yönüyle işlenmiş, bu çerçevede geniş, yaygın ve canlı bir kültür ortamı yaratılmıştır. İbadet yönü yanında iftar, sahur ve bayramıyla da insanlar üzerindeki etkisi, bazen düş ve mizah unsurlarıyla birlikte işlenmiştir. Divan şairlerinin, ramazan ayının gelişini anlattıkları kasidelere “ramazaniye” deniyordu. İşte Fuzûli’ye ait bir ramazaniyeden (16. yüzyıl) dizeler:

Ramazan oldu budur vehm-i Fuzûlinin kim

Nice gün içmeye mey zühd ile nâ-geh tuta hû

(Ramazan oldu; Fuzuli'nin düşüncesi odur ki; kaç gün şarap içmeyecek, kaç gün ham sofulukla ne zaman kadar hu diyecek?)

Eski şiirimizde şarabın samimi Allah aşkının simgesi olduğunu da belirtmek gerek bu arada.

Zamanda yolculuğumuzda, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarındaki İstanbul durağında inelim yeniden. Recaizâde M. Ekrem’in yazdığı ve ilk realist romanlarımızdan sayılan Araba Sevdası’nda (1896), alafranga yaşam hayranı Bihruz Bey, öldüğünü sandığı sevgilisinin yasıyla o günlerde başlayan ramazana ve oruca verir kendini. Akşamları teraviye gider. Bihruz Bey, iki kültür arasında bocalayan çelişkili yaşantılarıyla romanda oldukça gülünç bir karikatür konumundadır.

HALİDE EDİP’İN KARAGÖZLERİ

Edebiyatımızda İstanbul mahalle yaşamını en iyi anlatan yazarlardan biri de Halide Edip Adıvar’dır. Onun Sinekli Bakkal (1936) romanı tam anlamıyla bir ‘gelenekler romanı’ olarak edebiyat tarihi içinde yerini alır. Roman kahramanı Rabia’nın güzel bir sesi vardır, dedesi tarafından hafız olarak yetiştirilir. Ramazanlarda camileri gezer, mukabele okur, ara sıra mevlitlere çağrılır. Şehzade Nihat Efendi’nin yalısına da mevlit okumaya davet edilir. Sürgüne gönderilen babası Tevfik, Karagöz sanatçısıdır… İstanbul’un mahalle yaşamını ve ramazanları bu roman üzerinden okumak apayrı bir zenginlik kazandırır okuyana.

Halide Edip, Mor Salkımlı Ev (1963) adlı anılar kitabında kendi çocukluğundaki ramazanları ve toplumsal yaşamı, bir çocuğun görme biçimiyle, ilginç ve renkli tablolar halinde betimler:

Ramazan başlamıştı. Önce sokaktan geçen erkeklerin ve çocukların ellerinde bir yandan öbür yana salladıkları fenerler, odanın perdelerinde ışıktan yarım daireler çizerek geçiyorlardı. Sonra sahura kaldıran davul. (…) O günlerde İstanbul’un bu kısmı sadece eski ve geniş saçaklı ahşap evler ile dolu idi. Sütnine elimi yakaladı ve beni camiye götürdü. Sokaklar, yüzü peçeli gençler, renk renk çarşaflı kadınlar, ellerinde tespih çeken erkeklerle dolu idi. Her cami avlusu, renkli ve değerli taşlardan yapılmış tespihler, çubuk, sigara ağızlıkları, kuruyemiş, baharat ve akla gelmeyen şeylerle dolu idi. İmparatorluğun her bucağından kendi bölgelerinin kıyafeti ile gelmiş, kendilerine mahsus şive ile hepsinin ayrı bir makam verdiği sesle mallarını satan satıcılar vardı. Arapların Mekke’den geldiğini iddia ettikleri kınaları, sürmeleri kapış kapış satılıyordu. Nihayet, Süleymaniye Camii’nde bir mukabele, camiin çevresindeki o kurşun renkli binaların senfonisi, beni adeta sarhoş etti. İçimde ilâhî bir ahenk akını var gibi idi. (…) İçeride yine kurşuni bir havada o yüksek kubbeden inen yağ kandilleri, boşlukta parıldayan birer gezegen idi. Camlardan sızan ışık, bu kurşuni havaya görülmeyen, fakat sezilen bir tembellik ekliyordu. Bunlar sönünce denizle gökyüzü gibi bir şey olacaktı.

Edebiyat eserlerinde anlatılan eski ramazanlar, dönemindeki toplumsal yaşamdan renkli ve ilginç kesitlerin aktarımı oldukları kadar; kahramanlar üzerinden dile getirilen bir yaşama tarzının, bir algılama biçiminin ve bir hayat anlayışının yansımalarıdırlar. Anılardan beslenen ve yüreğimizde geçmiş zamanlar rüzgârı estiren yaşam parçalarıdırlar.

Ve “bâkî kalan bu kubbede, bir hoş sedadır.”

http://www.taraf.com.tr/haber.asp?id=17132

      Ramazanla özdeşleşen ve gündelik rutinlerimizde küçük farklar yaratarak zaman algımızda sabit kareler işleyen mahyalar, sadece Türkiye’ye özgü ve arkasında yüzlerce yıllık bir geleneği barındırıyor.

Mahya, Ramazanda iki minare arasına yazı yazma geleneğidir. İki minare arasına gerilen halatlara, "Hoş Geldin Ramazan", "On Bir Ayın Sultanı", "Bismillah", "Elhamdülillah" gibi yazılar yazılır. Bunlar günümüzde ampullerle yapılır. Çok eskiden yani elektriğin olmadığı dönemlerde bu iş halatlara bağlanan küçük kandillerle yapılıyormuş. Eski zamanlarda ramazanın ilk on beş gününde yazılarla, son on beş gününde de resimlerle süslenirmiş mahyalar. Son birkaç günde de "Elveda Ey Şehri Ramazan" yazısıyla veda edermiş Ramazan'a ve şehrin insanlarına. Avrupalı bir seyyah'ın "gökten yıldızları toplayıp minareler arasına yazı yazmak" olarak gördüğü mahyalar çocuklar için de ramazan gecelerinin en güzel süsüymüş.

http://arkadasim.zaman.com.tr/?bl=30&hn=12508

Siteniz Gerçekten GüzeL oLmuş ßaşarıLarınızın Dewamını Diler Sizleride ßenim Siteme ßekLerim 

      wWw.OsmanliSanati.Azbuz.Com             Üye oLursanız Sewinirim...

Din kültürümüzde bir deyim vardır. Gece kâim, gündüz sâim diye... Gece namaz kılarak ibadet eden, gündüz de oruç tutan kişi anlamında…

Sanırım çoğu kişi anlamını bilmez. Niye önce namaz sonra oruç? Çünkü dini günler ay takvimine göre belirlenmiştir. Yani gün ayın görünmesiyle başlar. Böyle olunca da dini günler, gece başlayıp ertesi gün güneşin batımına kadar devam eder. Bu sebeple de bu inceliği bilmeden kandil günleri kandil dolayısıyla oruç tutanlar, esasında kandil günü oruç tutmamaktadırlar. Tuttukları oruç, kandilden önceki gün için olmaktadır. Halbuki yukarıdaki deyimimizi bilseler bu hataya düşmeyecekler…

İşte bu deyimi bir ay yaşayacağımız Ramazan ayı geldi. Bu Pazar gecesi kâim olup pazartesi günü de sâim olacağız. Şimdiden kılacağınız namazların ve tutacağınız oruçların Allah tarafından kabul olunmasını diler, bu günlerin hayırlar getirmesini dilerim…

Ve bu gece kılmaya başlayacağımız teravih namazının nasıl kılınacağını da aşağıdaki video ile hatırlayalım…

Buraya tıkladıktan sonra videoları izleyebilirsin…

“Allah” Nasıl “Hz. Hızır” Oldu?

Geçenlerde bir hastaneye gittim. Baktım üzerinde “Hızır acil servis” yazılı bir ambulans var. Ambülâns görevlisine “Sizin işiniz nedir? diye sorunca, adı üzerinde hastalara “Hz. Hızır gibi yetişiriz” dedi.